Vorea Ujko (1918-1989), pseudonimo utilizzato da papàs
Domenico Bellizzi, è uno tra i più popolari e rispettati poeti Arbëreshë. Vorea
Ujko, nato a Frascineto, è stato sacerdote a Firmo dove morì a seguito di un incidente
automobilistico nel gennaio del 1989.
I suoi versi, raffinate liriche Arbëreshë,
sono apparse in molti periodici ed antologie pubblicate in Italia, Albania e Kosovo.
Vorea Ujko si colloca a pieno titolo tra i più importanti poeti italo-albanesi del
XIX secolo insieme a Girolamo De Rada (1814-1903) e Giuseppe Serembe (1844-1901).
I versi di Vorea sono intimamente legati alla sua esperienza Arbëresh anche se ersi
sono privi dei sentimenti nazionalisti così comuni tra i poeti Albanesi.
{mospagebreak title=Alcune poesie}
Natyrë
Tek vrapoja me nëntëdhjetë
u ndesha me një bagëti.
Ndala sa të kalonte
e nga xhami i makinës
unë vështroja fushën e blertë
dhe malet me borë përpjetë.
Më arriti në flegrën e hundës
aroma e deleve
e më kapi një lakmi
jete të thjeshtë.
Nëse do të kisha qenë më i guximshëm,
do ta kisha lënë makinën
për të ndjekur delet
bashkë me barinjtë.
Çfarë këngësh,
midis malit dhe fushës.
Këndova brenda makinës
gjatë tërë udhëtimit.
u ndesha me një bagëti.
Ndala sa të kalonte
e nga xhami i makinës
unë vështroja fushën e blertë
dhe malet me borë përpjetë.
Më arriti në flegrën e hundës
aroma e deleve
e më kapi një lakmi
jete të thjeshtë.
Nëse do të kisha qenë më i guximshëm,
do ta kisha lënë makinën
për të ndjekur delet
bashkë me barinjtë.
Çfarë këngësh,
midis malit dhe fushës.
Këndova brenda makinës
gjatë tërë udhëtimit.
Burimi
Duke ndjekur gjurmët e stërgjyshëve
kam ecur pesëqind vjet
me këngë arbëreshe në buzë
e sot ua gjej burimin
dhe i lisave, i erërave
i fshatarëve, i punëtorëve
un jam vëlla.
E shenjtë kjo tokë,
i shenjtë ky qiell
e nga të gjithë unë ndihem i mbrojtur
dhe juve jua fal këngën time.
kam ecur pesëqind vjet
me këngë arbëreshe në buzë
e sot ua gjej burimin
dhe i lisave, i erërave
i fshatarëve, i punëtorëve
un jam vëlla.
E shenjtë kjo tokë,
i shenjtë ky qiell
e nga të gjithë unë ndihem i mbrojtur
dhe juve jua fal këngën time.
Gusht i vonuar. E unëNë aeroport
i kredhur në zhegun
e aeroportit të Tiranës
shijoja një ditë fëmijnije
duke kërkuar fillin e bjerrë.
Nga pista e fluturimit
një zë më thirri:
Mirë se vjen vëlla Vore!
Prej kah vinte ai zë?
Ishte vallë zëri i babës
apo zëri i vëllait?
Të dallova e m'u duke
një shtegtar udhëtimesh të gjata
nën qiej të shndritshëm.
Dëgjova përshëndetjen e ngrohtë
dhe pashë fytyrën e butë
ku lexova sihariqe të sigurt.
Nga sa mot ne u kishim ndarë?
Oh, rrahje zemre!
Askurrë s'kam qenë ashtu i lehtë
në hovin tim të pastër.
E më rrethuan krahë.
brenda një rrethi vllazërie.
Pastaj vrapuam drejt Tiranës
dhe e ndjeva veten një zog
me cicërima dielli në gjoks.
Gra të gëzueshme nëpër fusha
i buzëqeshnin birit që kthehej.
Një grusht dheNjë grusht dhe të tokës sime: baltë, shi, stuhi, diell aromë e freskët kashte dhe bukë të munduar. Kam një grusht dhe të tokës sime që më thërret në dorë. |
Un pugno di terra“Un pugno di terra della mia terra: fango, pioggia, tempesta, sole aroma fresco di paglia e di pane sofferto. Ho un pugno di terra Della mia terra Che mi grida nella mano”. |